Τετάρτη, 26 Σεπτεμβρίου 2012

Ευρωπαϊκές γλώσσες απειλούνται με ψηφιακή εξαφάνιση

Η 26η Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί από το Συμβούλιο της Ευρώπης ως η Ευρωπαϊκή Ημέρα των Γλωσσών, αλλά, σύμφωνα με μια νέα ευρωπαϊκή επιστημονική έκθεση, οι 21 από τις 30 γλώσσες της Ευρώπης -μεταξύ των οποίων και η ελληνική- αντιμετωπίζουν κίνδυνο ψηφιακής εξαφάνισης. Η έρευνα κρούει τον κώδωνα κινδύνου, καθώς διαπίστωσε ότι η ψηφιακή βοήθεια για τις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες είναι ελλιπής ή απολύτως ανύπαρκτη για τους χρήστες.


Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Γλωσσών αποσκοπεί στο να αναδείξει τη σημασία της διατήρησης και ενίσχυσης της πλούσιας γλωσσικής και γενικότερα πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης. Η έκθεση, με την μορφή μιας σειράς Λευκών Βίβλων (με τίτλο «Γλώσσες στην Ευρωπαϊκή Κοινωνία της Πληροφορίας»), από το επιστημονικό δίκτυο ΜΕΤΑ-ΝΕΤ, το οποίο συνενώνει 60 ερευνητικά κέντρα σε 34 χώρες, επισημαίνει ότι οι γλώσσες που μιλιούνται από σχετικά μικρό ανθρώπων, κινδυνεύουν επειδή δεν έχουν τεχνολογική υποστήριξη όπως έχουν οι ευρέως χρησιμοποιούμενες γλώσσες.

Λευκές Βίβλοι (στη διεύθυνση www.meta-net.eu/whitepapers) έχουν καταρτιστεί για τις εξής ευρωπαϊκές γλώσσες: αγγλικά, βασκικά, βουλγαρικά, γαλικιανά, γαλλικά, γερμανικά, δανικά, ελληνικά, εσθονικά, ιρλανδικά, ισλανδικά, ισπανικά, ιταλικά, καταλανικά, κροατικά, λεττονικά, λιθουανικά, μαλτέζικα, νορβηγικά (μπουκμόλ και νινόρσκ), ολλανδικά, ουγγρικά, πολωνικά, πορτογαλικά, ρουμανικά, σερβικά, σλοβακικά, σλοβενικά, σουηδικά, τσεχικά και φινλανδικά. Κάθε Λευκή Βίβλος είναι γραμμένη στη γλώσσα στην οποία αναφέρεται και είναι μεταφρασμένη στα αγγλικά.

Σύμφωνα με τη νέα μελέτη, η ισλανδική, η λετονική, η λιθουανική και η μαλτέζικη γλώσσα αντιμετωπίζουν το μεγαλύτερο εξαφάνισης σε μια ευρωπαϊκή τεχνολογική κοινωνία που ολοένα περισσότερο προωθεί τη χρήση συγκεκριμένων γλωσσών και ιδίως της αγγλικής. Όμως και άλλες γλώσσες, όπως η ελληνική, η βουλγαρική, η ουγγρική και η πολωνική, επίσης κινδυνεύουν στον σύγχρονο ψηφιακό κόσμο.

Η έρευνα του ΜΕΤΑ-ΝΕΤ, στην οποία συνέβαλαν περισσότεροι από 200 ειδικοί, αξιολογεί τον κίνδυνο για κάθε γλώσσα με βάση τέσσερα βασικά κριτήρια σε τεχνολογικό/ψηφιακό επίπεδο: την ύπαρξη αυτόματης μετάφρασης στη συγκεκριμένη γλώσσα, τη δυνατότητα φωνητικής αλληλεπίδρασης, την δυνατότητα ψηφιακής ανάλυσης κειμένου και τη διαθεσιμότητα των σχετικών ψηφιακών γλωσσικών πόρων/πηγών.

Η γλώσσα με την καλύτερη βαθμολογία στα ανωτέρω κριτήρια είναι ασφαλώς η αγγλική που απολαμβάνει την συγκριτικά καλύτερη τεχνολογική υποστήριξη (αν και όχι την καλύτερη δυνατή), γεγονός που διευκολύνει την περαιτέρω εξάπλωσή της. Ακολουθούν με ικανοποιητική ή μέτρια τεχνολογική/ψηφιακή υποστήριξη η ολλανδική γλώσσα, η γαλλική, η γερμανική, η ιταλική και η ισπανική. Η ελληνική, όπως επίσης η βασκική, η καταλανική, η πολωνική, η ουγγρική κ.α., κατατάσσονται στις γλώσσες με «αποσπασματική» μόνο υποστήριξη, γι' αυτό ακριβώς θεωρούνται γλώσσες υψηλού κινδύνου προς εξαφάνιση.

Σύμφωνα με τους επιμελητές της μελέτης Χανς Ουζκοράιτ και Γκέοργκ Ρεμ, «υπάρχουν δραματικές διαφορές στην υποστήριξη της γλωσσικής τεχνολογίας ανάμεσα στις διάφορες ευρωπαϊκές γλώσσες και τεχνολογικές περιοχές. Το χάσμα μεταξύ ‘μικρών' και ‘μεγάλων' γλωσσών ολοένα και διευρύνεται. Πρέπει να εξασφαλίσουμε τον εφοδιασμό των μικρότερων και λιγότερο πλούσιων σε ψηφιακούς πόρους γλωσσών με τις απαραίτητες βασικές τεχνολογίες, αλλιώς οι γλώσσες αυτές είναι καταδικασμένες σε ψηφιακή εξαφάνιση».

Όπως σημειώνουν οι συγγραφείς της ελληνικής μελέτης, «τα ελληνικά είναι μία από τις γλώσσες με μικρό αριθμό ομιλητών και μικρό όγκο ψηφιακών γλωσσικών πόρων και τεχνολογιών. Η κρισιμότητα της ανάπτυξης της γλωσσικής τεχνολογίας για τα ελληνικά προβάλλει έντονα μόλις κανείς εξετάσει τι ακριβώς είναι και τι προσφέρει η γλωσσική τεχνολογία, τους τρέχοντες περιορισμούς της αλλά και τις τεράστιες δυνατότητες καινοτομίας».

Ως ελπίδα αυτών των γλωσσών θεωρείται η βελτίωση και η ευρύτερη αξιοποίηση του λογισμικού γλωσσικής τεχνολογίας, το οποίο επιτρέπει τη φωνητική και τη γραπτή επεξεργασία των διαφόρων γλωσσών. Παραδείγματα αυτών των δυνατοτήτων είναι οι ηλεκτρονικοί ορθογραφικοί και συντακτικοί διορθωτές κειμένων, οι διαδραστικοί προσωπικοί «βοηθοί» των έξυπνων κινητών τηλεφώνων (π.χ. η Siri στο iPhone), τα συστήματα αυτόματης μετάφρασης, τα ηλεκτρονικά συστήματα διαλόγου των τηλεφωνικών κέντρων, οι μηχανές αναζήτησης, η συνθετική φωνή στα συστήματα πλοήγησης των αυτοκινήτων. κ.α.

Το σημαντικό, σύμφωνα με την έκθεση, είναι όλες αυτές οι δυνατότητες να προσφέρονται στους χρήστες και στη μητρική τους γλώσσα που κινδυνεύει με εξαφάνιση. Χωρίς αποφασιστική δράση, γίνεται η δυσοίωνη πρόβλεψη ότι οι γλώσσες αυτές δύσκολα θα επιβιώσουν στον ψηφιακό κόσμο του 21ου αιώνα.

Πηγη

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου